homoniemen, homonymie (taalkundige term)

Twee woorden zijn homoniem als ze een gelijke vorm hebben, maar een duidelijk verschillende betekenis. De vormgelijkheid wordt niet altijd op dezelfde manier gedefinieerd. In strikte zin houdt homonymie in dat zowel de uitspraak als de spelling als de woordsoort gelijk is.

  • pad (= smalle weg) - pad (= kikvorsachtig dier)
  • gerecht (= voedsel) - gerecht (= rechtbank)

Bij homonymie in ruimere zin is het voldoende dat de uitspraak en de spelling gelijk zijn; de woordsoort kan dan verschillen. Een andere mogelijkheid is dat de uitspraak gelijk is, terwijl de spelling en eventueel ook de woordsoort verschillend is. Voor beide gevallen wordt ook wel de benaming homofonen gebruikt.

  • arm (= lichaamsdeel, zelfstandig naamwoord) - arm (= niet rijk, bijvoeglijk naamwoord)
  • net (= vangnet, zelfstandig naamwoord) - net (= keurig, bijvoeglijk naamwoord) - net (= juist, bijwoord)
  • pijler (= steunpunt, met ij) - peiler (= iemand die peilt, met ei)
  • rouw (= droefheid, met ou, zelfstandig naamwoord) - rauw (= onbereid, met au,bijvoeglijk naamwoord)
  • hart (= lichaamsdeel, met t, zelfstandig naamwoord) - hard (= niet zacht, met d,bijvoeglijk naamwoord)

Homoniemen waarvan de spelling gelijk is en de uitspraak verschilt, worden ook homografen of homogrammen genoemd.

  • appel (= vrucht) - appel (= hoger beroep, sein tot verzameling)
  • ondergaan (= doorstaan) - ondergaan (= onder iets gaan)

Ook zinnen kunnen homoniem zijn. Ze hebben dan een gelijke vorm, maar een andere grammaticale structuur en daardoor ook een andere betekenis.

  • Wie wast Karel? (= wie wordt door Karel gewassen?) - Wie wast Karel? (= door wie wordt Karel gewassen?)
  • Ik leer kinderen tekenen (= ik leer hoe ik kinderen moet tekenen) - Ik leer kinderen tekenen (= ik leer kinderen hoe ze moeten tekenen)
Hebt u een taalvraag?
Nieuwsbrief krijgen?
  • vraag & woord van de week
  • wekelijks in uw mailbox
  • meer dan 10.000 abonnees
Spellingtests
  • ontdek hoe goed u spelt
  • geen exotische kwesties
  • meteen feedback
Volg ons