veelgemaakte fouten - verbuiging van bijvoeglijke naamwoorden

1. het wit paard / het witte paard
Geef een bijvoeglijk naamwoord dat voor een enkelvoudig het-woord staat, een buigings-e als het voorafgegaan wordt door het, dit, dat, een bezittelijk voornaamwoord of een bezitsvorm.

niet

maar wel

het wit paard

het witte paard

dit wit paard

dit witte paard

dat wit paard

dat witte paard

haar wit paard

haar witte paard

Anna's wit paard

Anna's witte paard

jouw aangrijpend boek

jouw aangrijpende boek

zijn ambitieus plan

zijn ambitieuze plan

ons ruim assortiment

ons ruime assortiment

Er zijn twee uitzonderingen op deze regel.

  • Het bijvoeglijk naamwoord krijgt geen buigings-e in woordcombinaties die als vaste verbinding beschouwd worden. Bijvoorbeeld: het openbaar vervoer, het lager onderwijs, het bezittelijk voornaamwoord, het liggend streepje, het Vlaams Parlement, het Openbaar Ministerie, het Groot Begijnhof, (het café) 't Wit Paard.

  • Soms kan het bijvoeglijk naamwoord onverbogen blijven om welluidendheidsredenen. Dat is het geval bij:

    • bijvoeglijke naamwoorden op -ig, -isch, -lijk of -lijks. Bijvoorbeeld: dat aanstellerig kind, ons gezellig hotelletje; ons telefonisch gesprek, het logisch gevolg; het onvermijdelijk gevolg, dat onooglijk dorpje; het dagelijks gebruik, het jaarlijks lidgeld;

    • meerlettergrepige bijvoeglijke naamwoorden in de vergrotende trap. Bijvoorbeeld: het belangrijker geval, het inspirerender voorbeeld.

Dit zijn stilistische uitzonderingen, en dus meer een kwestie van persoonlijk stijl- en ritmegevoel dan van grammaticale regels. De buigings-e wordt onder andere weggelaten om een opeenvolging van sjwa's (toonloze e's) te vermijden. De vorm met -e is ook altijd correct.

 

2. iets mooi / iets moois
Geef een bijvoeglijk naamwoord een buigings-s als het voorafgegaan wordt door iets, niets, wat, veel, weinig of wat voor en het geheel de waarde van een zelfstandig naamwoord heeft.

  • Lisa heeft iets verschrikkelijk onaangenaams meegemaakt.

  • Het was niets bijzonders.

  • Ik heb wel wat beters te doen.

  • Er wordt veel goeds over John gezegd.

  • Ik heb daar maar weinig moois gezien.

  • Wat is daar nu voor leuks aan?

  • Maryam kan iets complex eenvoudig uitleggen.
    De buigings-s is in de spelling niet zichtbaar als het grondwoord al op een sisklank − /s/, /z/, /sj/ of /zj/ − eindigt.

Verwar dit soort gevallen niet met constructies waarin een woord als iets gevolgd wordt door een bijwoord in plaats van een bijvoeglijk naamwoord. Dat bijwoord vormt dan niet één geheel met iets, maar specificeert het werkwoord van de zin nader. Bijvoorbeeld: Er is iets verkeerd gelopen ('er is iets op een verkeerde manier gelopen'). In sommige zinnen zijn beide constructies mogelijk. Bijvoorbeeld: Ze doet niets verkeerds ('ze doet niets wat verkeerd is') en Ze doet niets verkeerd ('ze doet niets op een verkeerde manier').


trappen van vergelijking - veelgemaakte fouten

Hebt u een taalvraag?
Nieuwsbrief krijgen?
  • vraag & woord van de week
  • wekelijks in uw mailbox
  • meer dan 10.000 abonnees
Spellingtests
  • ontdek hoe goed u spelt
  • geen exotische kwesties
  • meteen feedback
Volg ons