nevenschikking / onderschikking

synoniem van nevenschikking = coördinatie
synoniem van onderschikking = subordinatie

Bij nevenschikking zijn grammaticaal gelijkwaardige woorden, woordgroepen of zinnen in een reeks naast elkaar geplaatst en met elkaar verbonden. In de meeste gevallen wordt daarbij gebruikgemaakt van nevenschikkende voegwoorden, zoals en, of en maar, of van reeksvormers, zoals zowel ... als ... en ofwel ... ofwel ... Soms wordt de nevenschikking alleen maar uitgedrukt door komma's.

  • Drink je koffie of thee? (nevengeschikte woorden)
  • Je vindt er alles om de kou te trotseren: wanten, mutsen, sjaals.
  • Die afwijkingen gaan gepaard met ofwel een verhoogde stollingsneiging, ofwel een neiging tot vaatvernauwing. (nevengeschikte woordgroepen)
  • Zowel de huwelijken als de scheidingen zitten in de lift.
  • Hij kwam binnen, deed het licht uit en ging slapen. (nevengeschikte hoofdzinnen)
  • Hij kwam, hij zag, hij overwon.
  • Ik heb een zus die wat ouder is dan ik maar die ongeveer dezelfde maten heeft. (nevengeschikte bijzinnen)

Bij onderschikking worden niet-gelijkwaardige zinnen (bijzinnen en hoofdzinnen) met elkaar verbonden. De bijzin, die deel uitmaakt van en daarmee ondergeschikt is aan (een deel van) de hoofdzin, wordt ingeleid door een onderschikkend voegwoord. Voorbeelden van onderschikkende voegwoorden zijn dat (zoals in Ik zag dat de trein vertraging had), of (zoals in Ik weet niet of de trein vertraging heeft), terwijl, om, omdat, doordat, zodat, zodra, als, toen, hoewel, tenzij, voor zover.

  • Ik heb gehoord dat die mooie zoon van jou weer in de stad is.
  • Terwijl ik zat te zwoegen op de leerstof, zaten m'n bovenburen flink te feesten.
  • Films die in Cannes veel stof doen opwaaien, lokken meestal veel volk naar de bioscopen.
Hebt u een taalvraag?
Nieuwsbrief krijgen?
  • vraag & woord van de week
  • wekelijks in uw mailbox
  • meer dan 11.000 abonnees
Spellingtests
  • ontdek hoe goed u spelt
  • geen exotische kwesties
  • meteen feedback
Volg ons